خاموش کنند های گاز کربنیک ( CO2 ):

از سالهای قبل دی اکسید کربن(CO2)  به عنوان یک گاز آتش نشانی در دستگاههای ثابت اتوماتیک خاموش کننده های دستی و چرخدار مورد استفاده قرار گرفت ومصرف فراوانی دارد.

 

 خصوصیات گازکربنیک CO2:

  1. گازکربنیک(CO2) گازی غیرقابل احتراق، بی بو، خنثی ، غیرسمی، فاسد نشدنی و عایق در برابر الکتریسیته می باشد.
  2. وزن آن سنگین تر از هوا است (وزن مخصوص آن 529/1) و به این علت در صورت پرتاب بر روی حریق هوای اطراف یا همان اکسیژن خارج و خود جانشین می شود.
  3. به آسانی بوسیله فشار و سرما تبدیل به مایع شده و انبار کردن آن به صورت گازمایع و جامد صورت می گیرد.

       4. در ظروف بسته و زیرفشاری برابر 50 آتمسفر   psi 750 و بین درجه حرارتی 9/69 تا 8/87 درجه فارنهایت بصورت مایع و از 8/87 تا بالاتر حالت میعان را از دست                 داده به حالت گاز درمی آید این درجه حرارت را برای گاز CO2، درجه حرارت بحرانی می نامند. زیرا از این درجه بالاتر فشار هر قدر هم زیاد باشد باز تغییر حالت                  نداده و به همان صورت گاز باقی می ماند.

  1. گازکربنیک ( CO) جامد در 79 درجه سانتی گراد به سرعت از حالت جامدی بدون اینکه به حالت مایع درآید بصورت بخار گاز درمی آید.
  2. یک کیلو گازکربنیک ( CO2 ) مایع وقتی به صورت گاز در می آید نیم متر مکعب فضا را اشغال می نماید و انبساط حجمی آن 1 به 450 می باشد.
    در مکانهای بسته این گاز به حالت تقلیل درصد اکسیژن هوا حالت سمی پیدا کرده و در صورت تمرکز موجب بی هوشی و حتی مرگ می گردد بعضی از اشخاص قادرند تا تمرکز 9 درصد آن را برای چند دقیقه بدون بی هوشی تحمل نمایند.

خاموش کننده گازکربنیک ( CO2 ) بدنه اصلی آن به شکل استوانه ـ فولادی و بدون درز می باشد که گاز تحت فشار به شکل مایع در آن نگهداری می شود بدنه باید قادر باشد تا فشار حدود psi 7000 را تحمل نماید.

در صورتیکه فشار داخلی به بیش از 180 اتمسفر  psi 2700 برسد سوپاپ ایمنی عمل کرده و گاز دستگاه را تخلیه می نماید.
فشار خاموش کننده برای خارج راندن مایع ازخود گاز  CO2 تامین می شود یعنی دارای فشار درونی است کپسول های آتش نشانی COقابل کنترل می باشند.

شیرخاموش کننده  COدو نوع می باشد:

1. نوع شیرفلکه ای

2. نوع اهرمی

شیرخاموش کننده های  COبیشتردر اماکن بسته مانند اطاق کامپیوتر یا ادوات ظریف الکتریکی یا الکترونیکی کتابخانه ها ، موزه ها و آشپزخانه ها و آتش سوزیهای برق می توان استفاده نمود.

 

طریقه استفاده از خاموش کننده co2

انواع دستی آن به همان صورت خاموش کننده های دیگر حمل می شود.

 با توجه به فشار زیاد دستگاه و به علت طرح خاص سر لوله حداکثر فاصله پرتاب این خاموش کننده بین 4-2 متر است بنابراین برای استفاده باید بیشتر به حریق نزدیک شد.

در فاصله دورتر ازحریق ضامن را آزاد و سر لوله را در دست گرفته و با قرار گرفتن در موقعیت مناسب با فشار روی اهرم یا بازکردن شیر – گاز را با حرکت سر لوله قیفی به محل دلخواه هدایت می کنیم

بهتر است COرا به طرف سطح مواد درحال اشتعال هدایت نمود در صورتی که از پر کردن دستگاه اطمینان دارید ولی گاز خارج نمی شود احتمالاً ممکن است راه خروج آن به علت یخ زدن گاز مسدود شده باشد برای چند لحظه شیر را ببندید و مجدداً باز کنید.

این خاموش کننده چون قابل کنترل است در صورتیکه بیش از 10درصد آن مصرف نشود می توان از آن برای حریقهای دیگر استفاده کرد.

نکته:خروج گاز از سر لوله در این نوع خاموش کننده با صدای شدیدی صورت می گیرد و ممکن است برای کسانیکه برای اولین بار با آن کار می کنند ایجاد دست پاچگی نماید.

وزن کپسول آتش نشانی co2

مطابق با استانداردهای ایران وزن کپسول آتش نشانی co2 و انواع کپسول های پودرو گاز به صورت زیر است.

  • کپسول های پود رو گاز یک کیلوگرمی
  • کپسول آتش نشانی CO2 دو کیلوگرم
  • کپسول های پود رو گاز سه کیلوگرمی
  • کپسول آتش نشانی CO2 شش کیلوگرم، 12، 25 و 50 کیلوگرم

حجم سیلندر کپسول آتش نشانی CO2 دارای مقداری پودر هوای خشک یا نیتروژن می باشد. پودر و دیگر آن هوای خشک یا نیتروژن می‌باشد که در زمان  CO2 شارژ کپسول آتش نشانی میزان این فشار برابر با 10 با یا ( PSI ۱۵۰ ) می‌باشد . با توجه به اینکه پودر داخل خاموش کننده پودرو گاز تحت فشار می باشد بنابراین احتمال کوخه شدن آن بالا می باشد. این نوع خاموش کننده ها دارای کنترل بوده  زیرا با استفاده از ضامن می توانید میزان خروجی کپسول را کنترل نمایید. برای جلوگیری از کلوخه شدن لازم است هر از گاهی این کپسول آتش نشانی را سر و ته نمایید و مجددا در جای خود بگذاریم. روی کپسول های آتش نشانی CO2 شیرهای فشارسنجی قرار دارد که فشار درون سیلندر را نشان می دهد. زمان تخلیه نیز با توجه به وزن و میزان فشار موجود در داخا خاموش کننده CO2 بین 8 الی 14 ثانیه می باشد.

 انواع کپسول آتش نشانی CO2

کپسول پودرو گاز کاتریج داخل

گاز CO2 عامل فشار در این نوع خاموش کننده ها می باشد. این نوع گازدر داخل یک سیلندر کوچک قرار دارد که در زیر درپوش و داخل سیلندر خاموش کننده قرار دارد. در هنگام استفاده از این نوع خاموش کننده لازم است با فشار اهرم راه خروج گاز از داخل کاتریجباز شود تا محتویات داخل سیلندر را تحت فشار قرار داده و به بیرون رانده شود.

کپسول پودرو گاز کاتریج بیرون

در این نوع کپسول آتش نشانی گاز CO2 در خارج از استوانه قرار دارد. و مجرای خروجی گاز کارتریج به بدنه خاموش کننده وصل می‌شود  عملکرد آن می تواند به صورت ضربه ای ،فلکه ای و اهرمی باشد. نوع کارتریج هایی که در خارج بدنه قرار می گیرند دارای سوپاپ عملکرد بوده و گاز کارتریج در صورت لزوم از ان خارج می شود . در کپسول آتشنشانی پودری اگر گاز به هر نحوی وارد سیلندر شود و مقداری از پودر آن مصرف شود نمی توان به آن اطمینان داشت. بنابراین لازم است گاز درون سیلندر را تخلیه نمایید و بعد از بازکردن درپوش کاتریج را مجددا شارژ نمایید. برای تخلیه گاز درون سیلندر تنها کافی است کپسول را سر و ته نمایید و شیر فشار آن را باز نمایید.

مکانیزم خاموش کردن آتش با کپسول CO2

دی اکسید کربن در دسته گازهای غیر قابل احتراق ، بی بو ، غیر رسمی وسنگین تر از هوا قرار دارد. از طرفی نیز از هادی های جریان الکتریسیته محسوب نمی شود. مکانیزم کپسول CO2 هنگام حریق به سه صورت است : با تشکیل یک لایه مقاوم در برابر عبور اکسیژن آتش را خفه می کند ، در نتیجه اکسیژن موجود در فضای اطراف آتش کاهش می یابد و در نتیجه آتش سرد و به تدریج خاموش می شود. از طرفی گاز CO2 باعث افزایش خسارت به مواد موجود در محیط به هنگام خسارت نمی خورد بنابراین زمانی که مواد ارزشمند دچار حریق می شوند این نوع خاموش کننده نسبت به آب می تواند بهترین گزینه باشد. از طرفی گاز CO2 در برابر حریق های الکتریکی نیز بهترین گزینه خواهد بود. اما هنگام استفاده به دلیل کاهش مقدار اکسیژن موجود در هوا می تواند موجب بروز حوادثی مانند آتش سوزی شود. در فضای آزاد هم به دلیل اینکه نمی تواند جایگزین اکسیژن هوا شود از طرفی کارائی لازم را ندارد